ویژگی‌های فضای مجازی؛ بی‌مکانی

ما آدم‌ها فضای اطراف و محیط پیرامون‌مان را از روی ویژگی‌های ظاهری‌ و جغرافیایی‌اش می‌شناسیم. همه‌ی شهرهایی را که به آن‌ها سفر کرده‌ایم، از طریق جاذبه‌های محیط و مکان‌های خاص و زیبای آن به یاد می‌آوریم. هر شهر، هر نقطه‌ی جغرافیایی و هر مکان، در ذهن و حافظه‌ی ما ویژگی‌های خاصی دارد. بعضی شهرها، جنگل‌های سرسبز، بعضی شهرها کوه‌های بلند و دریاچه‌های زیبا و بعضی‌ها، دشت‌های بزرگ و بیابان‌های وسیع دارند. اما در فضای مجازی، مکان قابل تعریف نیست. نمی‌توانیم بگوییم که دقیقاً کجا هستیم؟ نمی‌توانیم فضای مجازی را با ویژگی‌های جغرافیایی تعریف کنیم و بگوییم شهری به این اسم وجود دارد، چون در فضای مجازی دسترسی به دورترین نقطه کره‌زمین هم غیرممکن نیست. همین که از طریق گوشی هوشمندمان به جریان اینترنت متصل شویم، می‌توانیم با هر جایی از کره زمین ارتباط برقرار کنیم.

مزایای بی‌مکانی

امروزه به واسطه گسترش فناوری و اتصال به اینترنت در تمام جهان، می‌توانیم بی‌دردسر و در کوتاه‌ترین زمان ممکن با دیگران ارتباط برقرار کنیم. اگر یکی از اعضای خانواده برای مدتی از خانه و شهر و کشورش دور باشد، دیگر لازم نیست با نامه‌نگاری و انتظار برای رسیدن نامه و دریافت جواب، از حال هم جویا شویم. فقط با چند کلیک ساده، می‌توانیم از یکدیگر خبر بگیریم. حتی اگر قصدمان شناخت فرهنگ‌ سرزمین‌های دیگر باشد، می‌توانیم با افرادی که ساکن کشور موردنظر هستند، درباره فرهنگ و ویژگی‌های بومی شهر و یا سرزمین‌شان گفتگو کنیم. فضای مجازی از این نظر  به اتاق گفتگوی بسیار بزرگی شبیه است که میلیون‌ها آدم با نژادها و قومیت‌ها و ویژگی‌های جغرافیایی و فرهنگی مختلف در کنار هم قرار می‌گیرند و امکان برقراری ارتباط آنان به سادگی فراهم است. در این اتاق بزرگ اگر حواس‌مان نباشد و فراموش کنیم که با چه هدفی و چه منظوری وارد شده‌ایم، ممکن است دچار دردسر شویم. اما اگر هدف داشته باشیم و در پی رسیدن به جواب پرسش‌هایمان باشیم، آن وقت از این حضور لذت می‌بریم و می‌توانیم به دانسته‌هایمان اضافه کنیم.

معایب بی‌مکانی

اگر موقع ورود به فضای مجازی، به هیچکدام از مهارت‌های فضای مجازی مجهز نباشیم، به مسافری شبیه می‌شویم که بدون نقشه و حتی دانستن زبان کشور مقصد، به آن‌جا سفر کرده است. در این صورت فضای مجازی به ناکجاآبادی تبدیل می‎‌شود که به جای انتقال اطلاعات، فقط باعث سردرگمی و سرگردانی کاربرانش می‌شود. اگر در فضای بی‌مکان مجازی، مراقب حریم شخصی و محدوده‎ی ارتباط‌مان نباشیم، امنیت‌مان به خطر می‌افتد و چه بسا دچار مشکلات بزرگی شویم. دلیلش این است که فضای مجازی به شکل نامحدوی می‌تواند ارتباطات را ساده و قابل دسترس کند. اگر کاربر از شیوه‌‌های حضور در فضای مجازی و ارتباط با دیگران، آگاه نباشد، ممکن است با اعتماد به غریبه‌ها و یا ثبت اطلاعاتش در سایت‌های جعلی، دچار مشکل شود. خیلی وقت‌ها هیجان ناشی از بی‌مکانی فضای مجازی باعث می‌شود کاربران رعایت نکات ایمنی را فراموش کنند، چون خیال می‌کنند از اتاق خودشان وارد فضای مجازی شده‌اند، پس کسی نمی‌تواند آسیبی به آن‌ها بزند. در حالی که فضای مجازی دنیایی بی‌مرز است.

حالا فرض کنید کاربری که وارد فضای مجازی می‌شود یک کودک یا نوجوان باشد. در این صورت بی‎مکانی فضای مجازی برای او بیش از دیگران حساسیت‌زا خواهد بود. ورود کودک و نوجوان به فضای مجازی بدون هیچ محدودیت و قانونی می‌تواند خطرناک باشد. آن‌چه که در فضای مجازی پیش‌روی کودک و نوجوان قرار می‌گیرد از بسیاری جهات ناامن و نامناسب است. بسیاری از والدین پیش از این‎که به فرزندشان مجوز لازم برای ورود به فضای مجازی را بدهند او را با ویژگی‌ها و مهارت‌های استفاده از آن آشنا می‌کنند تا در این سرزمین بدون مرز گم نشود و یا به بیراهه نرود. چرا که لازمه‌ی استفاده صحیح از فضای مجازی، دانستن مهارت‌های آن و برخورداری از سواد کافی برای استفاده از آن است.

ارسال نظر

تین تاک